Nhiều doanh nghiệp nghĩ rủi ro phần mềm không bản quyền là chuyện của “ai đó trong phòng IT” hoặc “một vài máy cá nhân cài linh tinh”. Nhưng thực tế, khi cơ quan quản lý đang siết chặt kiểm tra, chỉ một máy tính trong công ty cài phần mềm crack hoặc phần mềm không rõ bản quyền cũng có thể đẩy cả doanh nghiệp vào rủi ro pháp lý, bảo mật và vận hành.  

Thời điểm này, doanh nghiệp càng không nên chủ quan. Ngày 05/05/2026, Thủ tướng ban hành Công điện 38/CĐ-TTg về việc tập trung đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ngay sau đó, ngày 06/05/2026, Cục Bản quyền tác giả có Công văn 314/BQTG-QL&HTQT đề nghị tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân rà soát, không sử dụng chương trình máy tính không có bản quyền. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng triển khai kế hoạch kiểm tra trong đợt cao điểm đến hết ngày 30/05/2026.  

Nói đơn giản: đây không còn là câu chuyện “nên cẩn thận thì tốt”. Đây là lúc doanh nghiệp cần biết chính xác trong máy nhân viên đang có những phần mềm gì. 

Vấn đề nhiều khi không nằm ở sếp hay phòng IT 

Trong rất nhiều doanh nghiệp, phần mềm không bản quyền không xuất hiện vì công ty chủ động dùng. Nó thường đến từ những tình huống rất quen thuộc: 

• Một nhân viên tự cài thêm tool miễn phí để làm việc nhanh hơn  
• Một ứng dụng crack được tải về vì “chỉ dùng tạm”  
• Một phần mềm không rõ nguồn gốc được chia sẻ nội bộ  
• Một máy tính cá nhân dùng cho công việc nhưng không nằm trong danh sách quản lý của IT  

Và đó là chỗ rủi ro bắt đầu. Doanh nghiệp có thể không hề biết, nhưng trách nhiệm pháp lý thì vẫn là trách nhiệm của doanh nghiệp. 

Tiền phạt chỉ là một phần của vấn đề 

Các phân tích pháp lý gần đây đều lưu ý rằng hành vi sử dụng phần mềm không bản quyền có thể dẫn tới mức xử phạt lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí cao hơn trong trường hợp nghiêm trọng; một số nguồn pháp lý cũng nhắc tới ngưỡng phạt hành chính tối đa với tổ chức lên đến 500 triệu đồng và khả năng xử lý hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành.  

Nhưng tiền phạt chưa phải tất cả. 

Phần mềm crack hoặc phần mềm không rõ bản quyền còn kéo theo nhiều rủi ro khác: 

• Có thể chứa mã độc, spyware hoặc công cụ đánh cắp dữ liệu  
• Không được cập nhật bản vá bảo mật đầy đủ  
• Gây lỗi hệ thống, mất dữ liệu hoặc gián đoạn công việc  
• Làm doanh nghiệp khó giải trình khi bị kiểm tra hoặc audit nội bộ  

Tức là chỉ một phần mềm “cài cho tiện” cũng có thể biến thành một vấn đề vừa pháp lý, vừa an ninh mạng. 

Điều doanh nghiệp cần lúc này là nhìn thấy toàn bộ phần mềm đang tồn tại trong công ty 

Cái khó của nhiều SME không phải là không muốn tuân thủ. Cái khó là không nhìn ra được mình đang có gì. 

Doanh nghiệp cần biết: 

• Toàn bộ công ty đang dùng những phần mềm và ứng dụng nào  
• Phần mềm nào nằm trong danh sách đã được IT phê duyệt  
• Phần mềm nào đang nằm ngoài danh sách, chưa trả phí hoặc không rõ bản quyền  
• Những điểm nào cần rà soát ngay để tránh bị phạt và tránh kéo theo rủi ro bảo mật  

Nếu chưa có một bức tranh rõ ràng, rất khó để nói rằng doanh nghiệp đang thật sự kiểm soát được rủi ro. 

ShieldNet Defense hỗ trợ quét miễn phí phần mềm trong toàn công ty 

Để giúp doanh nghiệp chủ động rà soát sớm, ShieldNet Defense đang triển khai chương trình hỗ trợ quét miễn phí toàn bộ phần mềm trên máy tính của toàn bộ công nhân viên trong công ty. 

Thông qua tính năng quét này, doanh nghiệp có thể nắm được: 

• Tất cả phần mềm, ứng dụng đang được sử dụng trong công ty  
• Phần mềm nào nằm trong list của IT  
• Phần mềm nào không nằm trong list, chưa trả phí hoặc không rõ bản quyền  
• Doanh nghiệp cần rà soát lại những gì và nên hành động như thế nào để giảm rủi ro pháp lý lẫn an ninh mạng  

Đây không chỉ là một bước để tránh bị phạt. Đây còn là cách để doanh nghiệp làm sạch lại môi trường phần mềm nội bộ trước khi một vấn đề nhỏ biến thành chuyện lớn. 

Thời gian chương trình 

• Doanh nghiệp có thể dùng tính năng quét này trong 1 tuần  
• Chương trình diễn ra đến hết ngày 31/05/2026  

Rà soát sớm để xử lý sớm 

Khi nhà nước đang siết chặt việc kiểm tra và xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp không nên chờ đến lúc bị kiểm tra mới bắt đầu đi tìm xem máy nhân viên đang cài gì. 

Rà soát sớm giúp doanh nghiệp: 

• Biết rõ hiện trạng phần mềm đang sử dụng  
• Xử lý sớm các phần mềm không phù hợp  
• Giảm nguy cơ bị phạt nặng  
• Giảm thêm cả rủi ro về mã độc, rò rỉ dữ liệu và gián đoạn vận hành  

ShieldNet sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong giai đoạn này để rà sớm, xử sớm và tránh những rủi ro không đáng có. 

Đăng ký dùng thử miễn phí ShieldNet Defense để sử dụng tính năng quét phần mềm cho doanh nghiệp của bạn.